Φοίνικος Εγκώμιον

Κάποτε μαθαίναμε στο δημοτικό σχολείο ότι η ελληνική γη, και ιδιαίτερα η αττική, ήταν γνωστή για την ευδοκίμηση της ελιάς. Σε ενίσχυση του γεγονότος αυτού ήρθαν οι ανασκαφές στο Ακρωτήρι της Σαντορίνης όπου καρποί ελιάς βρέθηκαν από τους αρχαιολόγους σε αποθηκευτικά αγγεία, δείγματα ενός πανάρχαιου πολιτισμού. Η ελιά ήταν ένα από τα ιερά σύμβολα της αρχαιότητας. Με κλάδο ελιάς στεφάνωναν τους ολυμπιονίκες (και όχι με χρυσάφια και τάλαντα), το λάδι ήταν από τότε γνωστό για τις ευεργετικές του ιδιότητες στον ανθρώπινο οργανισμό το χρησιμοποιούσαν σε θρησκευτικές τελετές και ενδεχομένως είχε και άλλες χρήσεις αγνοούμε. Γεμάτες ήταν και οι παραστάσεις των αγαλμάτων και των αγγείων με το δέντρο αυτό. Εκτός από την ελιά, άλλα δέντρα γνωστά ανά την Ελλάδα ήταν ο αιωνόβιος πλάτανος κι η όμορφη καστανιά που συναντώνται κοντά σε ρέματα και σε ποτάμια, τα διάφορα είδη έλατου και πεύκου, οι μουριές, οι οξιές και τα τα κυπαρίσσια.

Δεν μας αρκούσε η παράδοση τόσων ετών, ούτε η επιλογή της Φύσης να προικήσει αυτόν τον τόπο με όλη αυτή τη βλάστηση. Ξαφνικά ανακαλύψαμε τον εξωτικό φοίνικα! Τι έκπληξη ήταν αυτή και τι κοσμοϊστορικό και κοινωνικό γεγονός αποτέλεσε αυτή η ανακάλυψη είναι δύσκολο να περιγραφεί με λίγες λέξεις. Γέμισαν οι δρόμοι και οι πλατείες με φοίνικες κάθε μεγέθους, αυτόματο πότισμα μπήκε σε καθένα τους αποσκοπώντας στην ταχύτερη ανάπτυξή του. Η παραλία της Βουλιαγμένης άρχισε να μοιάζει με Palm beach, ζήλεψαν και άλλοι παραλιακοί δήμοι και μιμήθηκαν το παράδειγμα του ακριβού αυτού προαστίου. Στην Ομόνοια ο δήμος Αθηναίων έφερε να φυτέψει πανύψηλους φοίνικες για να επεναφέρει τη χαμένη αίγλη της πλατείας. Όμως δεν κατάφεραν τα δύστυχα δέντρα να επιβιώσουν στο σκληρό αυτό περιβάλλον.

Εκτός από τους δρόμους και τις πλατείες άρχισαν να φυτεύονται φοίνικες και σε κάθε καλοκαιρινό κέντρο, μπαρ, κλαμπ ή απλή καφετέρια. Το μέρος άρχισε να θεωρείται τόσο πιο μουράτο και glamorous, όσο περισσότερους φοίνικες έχει. Οι διάφορες κοσμικές στήλες γέμισαν με φωτογραφίες διάσημων από τα νυχτερινά κέντρα και σε κάθε μια το φόντο ήταν ένας φοίνικας, μικρός ή μεγαλύτερος.

Δεν ήταν ασφαλώς δυνατόν, ένα τόσο ακριβό δέντρο να μη γίνει μόδα και στους κύκλους των κάθε λογής νεόπλουτων. Με φοβερούς ρυθμούς άρχισαν να φοιτεύονται φοίνικες σε βίλες, επαύλεις, μέγαρα και γενικώς σε πολυτελείς κατοικίες. Λες και άλλαξε το κλίμα της Κηφισιάς, της Πολιτείας, της Εκάλης, του Ψυχικού ή της Φιλοθέης και ξαφνικά έγινε τροπικό. Μερικές φορές διασχίζοντας μερικές γειτονιές σε αυτές τις περιοχές, έχει κανείς την αίσθηση ότι από κάπου θα ξεφυτρώσει μια μαϊμού και θα τρέξει να σκαρφαλώσει στον πλησιέστερο φοίνικα. Απαραίτητο ασφαλώς αξεσουάρ κάθε βίλας είναι και μια πισίνα. Απαραίτητο αξεσουάρ κάθε πισίνας και μερικοί φοίνικες για να δίνουν την ψευδαίσθηση στον ιδιοκτήτη ότι απολαμβάνει τη χλιδή και την ομορφιά ενός εξωτικού νησιού της Καραϊβικής.

Δεν αρκούσε όμως η φοινικοκαλλιέργεια και η φοινικοφύτευση της Αθήνας. Έπρεπε όλοι αυτοί που θα πήγαιναν διακοπές να μεταφέρουν στην εξοχή τη χλιδή και το status της πρωτεύουσας. Αλλιώς πως θα διατράνωναν τη διαφορετικότητά τους από τους ντόπιους και τους λοιπούς, απλούς παραθεριστές; Αγόρασαν λοιπόν τα οικοπεδάκια απαραιτήτου μεγέθους στα νησιά των Κυκλάδων, έχτισαν τα μέγαρα και τις επαύλεις με τα πολλά δωμάτια και τις μεγάλες πισίνες (γιατί τι να το κάνεις το νησί όταν οι παραλίες είναι φίσκα; Σιγά μη στριμωχτείς με την πλέμπα!) και πλήρωσαν αδρά το διακοσμητή κήπου. Ασφαλώς δεν θα φύτευαν ό,τι κι ό,τι! Φοινίκια θα στόλιζαν τον περιβάλλοντα χώρο της πισίνας και θα έβαζαν από κάτω τα ειδικά έπιπλα κήπου που έφεραν μαζί τους. Το αποτέλεσμα ήταν ότι οι Κυκλάδες άρχισαν σιγά-σιγά να δίνουν την εντύπωση εξωτικού νησιού. Ποιός μίλησε για ξερονήσια με θαμνώδη βλάστηση και με αρμυρίκα κοντά στη θάλασσα; Τώρα πια έχουν άφθονη και τροπική βλάστηση, χάρις στην υπερπροσπάθεια των διαφόρων νεόπλουτων να επιδείξουν την οικονομική τους επιφάνεια. Πέντε φοίνικες έβαλε ο καραγκιόζης δίπλα μας; Δέκα θα βάλουμε εμείς και μάλιστα στο φράχτη, για να δείξουμε ότι τους έχουμε για πέταμα! Απέδειξαν λοιπόν και με αυτόν τον τρόπο την υπεροχή τους σε κάθε τομέα, οικονομικό, κοινωνικό και πολιτιστικό. Έδειξαν ότι αυτοί είναι καλύτεροι από τους άλλους που αρκέστηκαν σε μερικά κυπαρίσσια ή σε κάποιους θάμνους. Έδειξαν ότι αυτοί μπορούν να παρκάρουν την SLK Kompressor (την οποία ασφαλώς και θα πάρουν στο νησί μαζί τους) κάτω από τη σκιά του φοίνικα. Έδειξαν ότι ορθώς θεωρούν τους εαυτούς τους καλύτερους από όλους τους άλλους. Άλλωστε οι γεμάτοι λογαριασμοί στην τράπεζα και το μεγάλο χαρτοφυλάκιο στη χρηματιστηριακή αυτό καταδεικνύουν.

Ίσως όλα αυτά να ακούγονται λίγο υπερβολικά και να θεωρηθεί ότι έχω μια εμπάθεια προς κάποιος από τους συνανθρώπους μας. Οι σκέψεις αυτές και η απέχθεια προς το φαινόμενο αυτό όμως, μου δημιουργήθηκαν όταν περνώντας έξω από νεοανεγειρόμενη έπαυλη σε θεωρούμενο κοσμικό νησί των Κυκλάδων, παρατήρησα ότι περνούσε ένα φορτηγό το οποίο οδηγούσε ένας συμπαθέστατος μελαμψός νέος και διαλαλούσε την πραμάτεια του, την οποία μετάφερε στην καρότσα του μεγάλου φορτηγού του. Η πρώτη μου σκέψη ήταν ότι πουλούσε οπωρολαχανικά ή το πολύ-πολύ πλαστικά έπιπλα κήπου. Κι όμως, η εκτίμησή μου ήταν εντελώς λανθασμένη! Πουλούσε φοίνικες, σε όλα τα μεγέθη και για κάθε τσέπη. ΄Εσπευσαν λοιπόν οι ιδιοκτήτες για να αγοράσουν τα πολυπόθητα δέντρα τα οποία ήταν δυσεύρετα στο νησί και δύσκολο να μεταφερθούν στο συγκεκριμένο σημείο του. Δεν παρέλειψαν βεβαίως να κάνουν τις απαραίτητες διαπραγματεύσεις σε ό,τι αφορούσε την τιμή αγοράς. Τι επιχειρηματίες θα ήταν άλλωστε;

Τάσκαρης Τάσος

μέλος Νύγματος